Polskie pismo historyczno- krajoznawcze
na Białorusi

 

 

Kwatera wojskowa parafialnego cmentarza katolickiego w Lidzie

 

Jak już informowaliœmy Czytelników na kwaterze wojskowej katolickiego cmentarza przy ul. Engielsa (Grażyny) latem ubiegłego roku zostały przeprowadzone prace renowacyjne. Członkowie lidzkiego Klubu Żołnierzy AK przy ZPB odnowili krzyże i nagrobki. Szczere Bóg zapłać za tš pięknš pracę. Jednak uważamy, że zabrakło odpowiedniego naukowego przyszykowania tej pracy przez decydentów w wyniku czego został zmieniony pierwotny wyglšd i układ grobów w kwaterze (por. foto i plan inwentarizacji) , co jest niedopuszczalne przy pracy na terenie historycznym jakim jest niniejsza kwatera wojskowa. Drukujšc materiały archiwalne chcemy przyczynić się do zachowania prawdy historycznej. Uważamy, że konieczne sš także prace badawcze w celu ustalenia dokładnego miejsca pochówku zakładników z tzw. Doliny Œmierci oraz sprawdzenia informacji o potajemnym pochówku żołnierzy AK w czasie II wojny œwiatowej.

Redakcja.

 

Układ mogił w kwaterze lotników i żołnierzy 20-go roku

wg. inwentaryzacji A. Kołyszko we wrzeœniu 1988 r. i projektu renowacji mgr inż. arch. Dominika Mšczyńskiego z Fundacji Ochrony Zabytków wykonanego we wrzeœniu 1992 r.

 

Rzšd I

nr 1. - † Nieznani

Rzšd II

nr 1. - † kan. Władysław Orpel 17 bryg. art. 27.2.1920

nr 2. - † Nieznany

nr. 3 - † Nieznany

nr 4. - † kan. Jan Wawrzyniak szt. 17 bryg. art. 15.3.(?)1920

nr 5. - † Paweł Ryclik 6 bat. 2p. 10.2.1920

nr 6. - † szer. Wiktor Sedlak 6/11 p. strz. W. P. 9.2.1920

nr 7. - † Nieznany

nr 8. - † Nieznany

nr 9. - † Nieznany

nr 10. - † szer. Władysław Alter 10/12 p. strz. W.P. 13.3.1920

nr 11. - † Nieznany

nr 12. - † Józef Borowicki 13.(?)5.(?)1919

nr 13, 14, 15, 16, 17, 18, 19. - † Nieznany

Rzšd III

nr 1. - † Nieznany † Nieznany † Nieznany

nr 2. - † s. żołn. Szkudlarek 3pp W.P. 27.5.1919

nr 3. - œ † p Aleksander Cichocki por. pilot 11 myœl. płk. lotn.

ur. dn. 2? stycznia 1900 r. zginšł œmierciš lotnika 1 maja 1928 r.

nr 4. - † Nieznani

nr 5. - † Nieznan? † Niezna??

Rzšd IV

nr 1 - † Adam Zaleski dn. 12.6.192?

nr 2. - † Nieznani † Nieznani

nr 3. - † szer. Jan Pietraszek 12/5 p.p. 9.6.1920

nr 4. - † Nieznany

nr 5. - † szer. Stefan Mikołajczyk komp. łšczn. 12p. strz. 19.3.1920

Rzšd V

nr 1. - bez oznakowania, prawdopodobnie grób zbiorowy 83 oficerów i żołnierzy z listy kaplicznej.

nr 2. - † Nieznani

Rzšd VI

nr 1. - † siost. Muchlińska czerw. krzyż. 26.8.1919

nr 2. - † siost. Maria Glińska szp. wojsk. 5.2.1920

nr 3. - œ † p Jan Bałukiewicz zm. 25.09.1952 r. żył lat 88

Pokój Jego duszy pamištka od żony

nr 4. - † Nieznany

nr 5. - œ † p Bolesław Pawlak sierż. 11 myœl. p. lot. zm. dn. 26.1.1928 r.

nr 6. - œ † p Franciszek Czarnecki sierż. pilot 11 myœl. p. lot. 18.6.1927

nr 7. - œ † p Paweł Stengel sierż. pilot 11 myœl. p. lot. 21.1.1928

nr 7a. - pod drzewem ułamany krzyż z napisem † s. szer. Jan Materak 2/69 p. 2. b.

nr 8. - † kan. Józef Pawlak 8/17 art. pol. 21.5.1920

nr 9. - † s. szer. Antoni Dolata 7/69 p. p. 2. b.

nr 10. - † kan. Jan Walkowiak 17 p. art. pol. 29.4.1920

nr 11. - œ † p - bez napisu z metalowym krzyżem

Rzšd VII

nr 1. - † Nieznany

nr 2. - † Nieznany

nr 3. - † Seweryn Szymaniuk 16.4.1919

nr 4. - † Feluœ Osiecki żołn. w. p. 11.11.1920

nr 5. - † por. Józef Klempinski 7/1 p. strz. 16.4.1919

nr 6. - † Nieznany

nr 7. - † por. M. Szczołkowski 4.10.1920

nr 8. - † wachm. Franciszek Marczyk 1.9.1919

nr 9. - † por. Felicjan Rodkiewicz 3 k. Suwalski pułk 16.4.1919

nr 10. - † Nieznany

nr 11. - † sierż. Jan Wciorka 7/70 p. p. 7.2.1920

nr 12. - † szer. Stanisław Kurasz 19.2.1920

nr 13. - œ † p S. T. M. (krzyż metalowy)

nr 14. - † szer. Mieczysław Minte 4/70 p. p. 19.2.1920

nr 15. - † s. sierż. Stanisław Parzysz 2/69 p. p. 1.4.1920

 

"Na cmentarzu parafialnym wzniesiono ten krzyż brzozowy na wspólnym grobie 47 ofiar bolszewickiej czerezwyczajki. Mówi o nich wymownie następujšcy napis na krzyżu: " Mogiła 47 nieznanych z nazwiska Polaków, zakładników Białegostoku, Grodna, Wołkowyska i innych przez bolszewików wywiezionych i następnie przez nich pod Lidš bezlitoœnie zamordowanych w pamiętnych miesišcach sierpnia i wrzeœnia 1920 r. O! nie zaprzyjcie się potomni tej niewinnie przelanej krwi i nieinaczej, jak ukochaniem nad wszystko Matki-Ojczyzny, wiecznie czcijcie ich pamięć!"

Polska poległym swoim obrońcom. Wydawnictwo Towarzystwa Opieki nad sierotami po poległych wojskowych w Warszawie. Pod redakcjš mjr. Wład. Dunin-Wšsowicza. 1928 r.

Wykaz oficerów i żołnierzy poległych w bitwie o Lidę w kwietniu 1919 r. wg. tablicy z kaplicy cmentarnej (opracował A. Kołyszko)

Aleksanderek Władysław, II pułk legionów, III kompania, legionista.

Baran Stefan, II pułk legionów, (?) kompania, legionista.

Basałaj Wiktor, strzelec, III komp., pułk suwalski.

Białek Józef, II pułk legionów, II kompania, legionista.

Biały Antoni, legionista, 4 pułk legionów, 10 kompania.

Bieganowski, legionista, 3 pułk legionów, IV kompania.

Bonar, legionista, 3 pułk legionów, IV kompania.

Bublewski Jan , strzelec, III komp., pułk suwalski.

Chomicz Feliks, strzelec, II komp., pułk suwalski.

Cybula Józef, II pułk legionów, I kompania, legionista.

Czuper Leon, pułk suwalski, II (?) kompania, strzelec.

Ćwik Stanisław, legionista, 4 pułk legionów, 10 kompania.

Dobrogowski Jerzy, ułan ,7 pułk ułanów, I szwadron.

Duda Franciszek, strzelec, III komp., pułk suwalski.

Dziuba Władysław, II pułk legionów, II kompania, legionista.

Gołygowski Adam, II pułk legionów, III kompania, legionista.

Goros Teofil, legionista, 4 pułk legionów, 9 kompania.

Gurowski Józef, strzelec, III komp., pułk suwalski.

Gzymanow Antoni, II pułk legionów, III kompania, legionista.

Hanadunda Józef, strzelec, I komp., pułk suwalski.

Kaleta, legionista, 3 pułk legionów, IV kompania.

Kędzira Stanisław, II pułk legionów, III kompania, legionista.

Kiemiński Józef, pułk suwalski, porucznik.

Kłosowski, 3 pułk legionów, IV kompania, kapral.

Konopnicki Daniel, kapral, 4 pułk legionów, 10 kompania.

Kopeć, legionista, 3 pułk legionów, IV kompania.

Kowalski Jan, legionista, 4 pułk legionów, 9 kompania.

Kozłowski Stanisław, ułan, 7 pułk ułanów, III szwadron.

Kruiczyk Jan, strzelec, III komp., pułk suwalski.

Krulik, legionista, 4 pułk legionów, 10 kompania.

Kruszewski Stanisław, ułan, 7 pułk ułanów, I szwadron.

Kubiak Wawrzyniec, II pułk legionów, II kompania, legionista.

Kutera Michał, legionista, 3 pułk legionów, II kompania.

Lipczyński Stefan, 7 pułk ułanów, I szwadron, st. ułan.

Maciukiewicz Józef, strzelec, II komp., pułk suwalski.

Majewski Franciszek, legionista, 4 pułk legionów, 10 kompania.

Michałowski Leon, strzelec, pułk suwalski.

Mularczyk Władysław, II pułk legionów, IV kompania, legionista.

Myszkiewicz Włodzimierz, 7 pułk ułanów, I szwadron, ułan.

Nika Jan, II pułk legionów, III kompania, legionista.

Nowak Stanisław, II pułk legionów, IV kompania, legionista.

Nowicki Bronisław, strzelec, III komp., pułk suwalski.

Orsiniak Jan, II pułk legionów, IV kompania, legionista.

Osika Stanisław, st. żołnierz, 4 pułk legionów, 9 kompania.

Ostrowski Jan, legionista, 4 pułk legionów 10 kompania.

Pałysiewicz, legionista, 3 pułk legionów, IV kompania.

Paniecki Wacław, ułan, 7 pułk ułanów, II szwadron.

Patura Piotr, II pułk legionów, III kompania, legionista.

Patura, legionista, 3 pułk legionów, IV kompania.

Piechota Władysław, st. żołnierz, 4 pułk legionów, 10 kompania.

Pikula Kassjan, legionista, 4 pułk legionów, 10 kompania.

Piwowański Wincenty, II pułk legionów, II kompania, legionista.

Przekop Jan, st. żoln., pułk suwalski.

Przepiórka Stefan, II pułk legionów, II kompania, legionista.

Pszeniczny Feliks, 4 pułk legionów, 9 kompania, plutonowy.

Pycz Bronisław, strzelec, III komp., pułk suwalski.

Rodkiewicz Felicjan, pułk suwalski, porucznik.

Rodziewicz Bronisław, strzelec, III komp., pułk suwalski.

Rozkał Antoni, 7 pułk ułanów, III szwadron, kaprał.

Samala Józef, legionista, 4 pułk legionów, 10 kompania.

Skarzyński Bolesław, 3 pułk ułanów, (?) szwadron, ułan.

Suski Jan, strzelec, III komp., pułk suwalski.

Sykul Władysław, legionista, 4 pułk legionów, 10 kompania.

Szczęsny Izydor, strzelec, III komp., pułk suwalski.

Szmigielski Bolesław, strzelec, III komp., pułk suwalski.

Szmigielski Jan, strzelec, pułk suwalski.

Sznajder Ferdynand, 3 pułk ułanów, (?) szwadron, ułan.

Szymański Seweryn, plutonowy, pułk suwalski.

Tomaszewski Zygmunt, strzelec, III komp., pułk suwalski.

Trus Tomasz, ułan, 7 pułk ułanów, III szwadron.

Tuliszewski Józef, strzelec, III komp., pułk suwalski.

Ulik Leon, legionista, 3 pułk legionów, III kompania.

Ulisz Serafin, strzelec, III komp., pułk suwalski.

Waliński Józef, strzelec, III komp., pułk suwalski.

Węgrzynowicz Jan, 3 pułk legionów, I kompania, legionista.

Wiejgad Bronisław, pułk suwalski, I komp., st. żołnierz.

Wykusz, legionista, 3 pułk legionów, IV kompania.

Wyrwicz Roman, 7 pułk ułanów, I szwadron, kaprał.

Zalewski Stanisław, pułk suwalski, porucznik.

Załuski Stanisław, 4-ty pułk ułanów, 3 szwadron, ułan.

Ziołkowski Stanisław, legionista, 3 pułk legionów, IV kompania.

Zychowicz Tomasz, legionista, 4 pułk legionów, 10 kompania.

Zyliński Henryk, pułk suwalski, porucznik.