Polskie pismo historyczno- krajoznawcze
na Białorusi

 

 

 

W pierwszej dekadzie października ukazał się komiks historyczny o losach naszego ziomka, rotmistrza Witolda Pileckiego, żołnierza podziemia, który dobrowolnie poszedł do obozu Auschwitz, by stworzyć tam konspirację, zamordowanego po wojnie przez komunistów. Komiks nosi tytuł "Raport Witolda". Osią opowieści o losach Pileckiego jest przesłuchanie w kazamatach Urzędu Bezpieczeństwa. W komiksie szczegółowo przedstawiono okoliczności przybycia Pileckiego do KL Auschwitz, jego ucieczki z obozu oraz rozważane plany ataku na obóz i odbicia więźniów przez Armię Krajową. Autorem scenariusza jest Michał Gałek. Rysunki wykonał Arkadiusz Klimek. Komiks o losach polskiego bohatera ukazał się w serii „Epizody z Auschwitz”, które przybliżają historię niemieckiego obozu. To już drugi komiks opowiadający historie z dziejów niemieckiego obozu. Pierwszy, „Miłość w cieniu zagłady”, opowiada o więźniach - Żydówce Mali Zimetbaum i Polaku Edwardzie Galińskim; o łączącym ich uczuciu, nieudanej ucieczce i ich tragicznej śmierci w obozie.
***
11 października grupa dzieci uczących się języka polskiego w szkole w Krupowie zwiedzała polskie ślady na Ziemi Lidzkiej. Wycieczka rozpoczęła się w Surkontach Raduń, Osowo, Bolcieniki Bieniakonie, Konwieliszki, Gieraniony
***
18 października Stowarzyszenie Litwinów w Lidzie „Ruta” obchodziło swoje 10-lecie. Podczas uroczystości na sali panowała ciepła przyjazna atmosfera. Życzenia jubilatom składali wysocy goście z Litwy, przedstawiciele władz Lidy, prezesi litewskich wspólnot z Grodna, Gierwiat, Radunia, Pielasy. Na uroczystości była zaproszona również delegacja TKPZL. Delegacja w osobie Aleksandra Kołyszko, Lilii Tumilewicz i Tadeusza Komińcza złożyli jubilatom życzenia dalszego owocnego rozwoju i Bożego błogosławieństwa. Do tego dołączono prezent i kwiaty. Natomiast Lilia Tumilewicz i Tadeusz Komińcz przekazali muzyczne pozdrowienia od zespołu „Kresowiacy” wykonując polskie piosenki. Po zakończeniu części oficjalnej wszyscy uczestnicy zostali zaproszeni na poczęstunek, gdzie nawiązali się nowe znajomości, niekończące się rozmowy rodaków, które czas od czasu przerywała kapela, zapraszając do tańca. Życzymy litewskim przyjaciołom dużo sukcesów na niwie krzewienia ojczystej kultury i oświaty.
***
W połowie października grupa członków została zaproszona na wycieczkę do Lwowa, organizatorem, której był ksiądz dziekan Jan Puzyna. Swoje piękno i tajemnice wycieczkowiczom otwierali Łyczaków z cmentarzem Orląt, Katedry Łacińska i Ormiańska, cerkiew św. Jura – główna świątynia greko-katolików, kopiec Unii Lubelskiej. Ale goście nie tylko zwiedzali piękny Lwów, ale także stali się uczestnikami jubileuszowego koncertu dwóch zespołów „Wesoły Lwów” i „Lwowska Fala”. Ten ostatni jest dobrze znany mieszkańcom Lidy i okolic. Miłą niespodzianką dla zespołu stał się wiersz, który lidzianie specjalnie ułożyli z tej okazji. Święto i pobyt we Lwowie zakończyła wspólna zabawa.
***
Staraniem członków TKPZL kapitalnie odnowiono grób polskich żołnierzy w Nowosiołkach. Uporządkowano teren, wykonano płytę z napisem „Na tym skrawku ziemi we wrześniu 1939 r. zostali rozstrzelani i pogrzebani trzej nieznani oficerowie Wojska Polskiego. Cześć ich pamięci!”. Odnowiony grób będzie okazałym znakiem polskich dziejów na Ziemi Lidzkiej. Tym miejscem od lat opiekował się Stanisław Uszakiewicz.
***
W końcu października w miejskim parku zamieniono tzw. kilometr zerowy. Nowy znak jest również autorstwa Ryszarda Gruszy. Konieczność zamiany wyniknęła z powodu aktywności wandali, którzy kilkakrotnie niszczyli rzeźbę. Autor twierdzi, że postarał się zrobić taką wersję, która będzie mniej podatna na ataki wandali. Stara rzeźba, trochę zmieniona, ma być umieszczona w innym miejscu miasta.
***
29 października uczniowie kółka języka polskiego w Centrum Twórczości Dzieci i Młodzieży w Lidzie (nauczycielka Ina Jankowska) zorganizowali wieczór poezji Juliusza Słowackiego z okazji 200-nej rocznicy urodzin poety. W programie była recytacja wierszy, inscenizacje oraz konkurs wiedzy o życiu i twórczości znakomitego Polaka.
***
W wigilię uroczystości wszystkich świętych członkowie Towarzystwa na czele z zarządem odwiedzili groby polskie w Lidzie i okolicach. Pierwszym punktem byli Nowosiołki, gdzie są pogrzebani trzej polscy oficerowie. Następny przystanek – to grób księdza Falkowskiego w miejskim parku. W Krupowie złożono wieńce i zapalono znicze na grobach rodziny naszego znakomitego ziomka Witolda Pileckiego. W pobliskich Jancewiczach na zadbanych mogiłach żołnierzy Armii Krajowej legli kwiaty i zapłonęli znicze. Na społeczną pamięć zasłużyli nie tylko bohaterowie dawnych czasów, ale i ci, co stali u wytoków polskiego odrodzenia na Ziemi Lidzkiej i już przeszli do historii, nasi dawni członkowie Weronika Kuryło, Stanisław Januszkiewicz, Mieczysław Chwojnicki. Znicze, kwiaty, wspomnienia. W Wawiórce odwiedziliśmy groby żołnierzy AK, którzy polegli w bitwie pod Jewłaszami razem ze swoim dowódcą Janem Piwnikiem „Ponurym”. W Surkontach również uczczono pamięć polskich żołnierzy. Ostatnim na tej trasie pamięci było Feliksowo – tu we wspólnym grobie spoczywają prochy polskich żołnierzy 1920 roku i ich przeciwników. Tak historia łączy wrogów. Naszym zaś obowiązkiem jest przekazywanie prawdy i chrześcijański szacunek dla miejsc ostatniego spoczynku.
***
7 listopada w Białohrudzie z udziałem ks. biskupa ordynariusza Grodzieńskiej diecezji Aleksandra Kaszkiewicza oraz bpa pomocniczego archidiecezji Mińsko-Mohylewskiej Antoniego Dziemianki uroczyście obchodzono 400-lecie parafii oraz 100-lecie ukończenia budowy świątyni. W ten dzień sakrament bierzmowania przyjęło 75 wiernych parafii.
***
W połowie listopada TKPZL zorganizował akcję „Ciepłe rzeczy dla potrzebujących”. Zebrane u członków organizacji rzeczy zostały przekazane do centrum Twórczości Dzieci i Młodzieży, skąd trafią do potrzebujących.
***
15 listopada, w niedzielę, lidzianie obchodzili Święto Niepodległości Polski. W kościele farnym w południe została odprawiona Msza św. w intencji wszystkich Polaków. Na rozpoczęcie liturgii do kościoła przez główną nawę weszły młodzieżowe poczty sztandarowe. Wniesiono sześć historycznych sztandarów z przedwojennej Lidy. W czasach komunistycznych te sztandary były przechowane z narażeniem życia w rodzinie Januszkiewiczów. Po tylu latach nieobecności te sztandary zostały uroczyście wniesione do kościoła. Ksiądz koncelebrans Jan Osipowicz Sch.P. przypomniał parafianom i gościom ob ofierze i oddaniu naszych przodków i rodaków sprawie wolności, wiary i ewangelii. Członkowie Towarzystwa Kultury Polskiej Ziemi Lidzkiej uczestniczyli w modlitwie wiernych. Jeszcze jednym miłym akcentem uroczystości stał się występ chóru „Polonez” z Mińska pod kierownictwem Janiny Bryczkowskiej. Każdy utwór w wykonaniu chóru był nagradzany gromkimi brawami. W tym dniu chór wystąpił również w parafii bielickiej. Rodzinnym akcentem ze strony mińskich Polaków było wręczenie korowaju dla księdza proboszcza lidzkiej fary Włodzimierza Hulają i słowa wdzięczności dla organizatorów. Po Mszy św. dla gości zorganizowano wycieczkę po Lidzie. Mińscy Polacy byli zachwyceni pomnikiem Mickiewicza, zamkiem i chcieliby jeszcze wrócić do naszego miasta. Po wycieczce członkowie Towarzystwa zorganizowali dla gości poczęstunek.
***
Zdjęcia z archiwum rodzinnego, dokumenty oraz fragmenty raportu Pileckiego z pobytu w Auschwitz można było zobaczyć na wystawie „Rotmistrz Witold Pilecki - ochotnik do Auschwitz” na Targach Książki Historycznej w Warszawie pod koniec listopada. Na wystawie znalazły się także informacje dotyczące życiorysu rotmistrza, jego fałszywe kenkarty z czasów II wojny, pierwsza strona raportu z 1946 roku, zawierająca ocenę sytuacji w kraju oraz zdjęcia z procesu Pileckiego i tekst skazującego go na śmierć wyroku. Jeden z autorów wystawy Jacek Pawłowicz podkreślił, że wystawa została przygotowana z myślą – „przywrócenia rotmistrza Pileckiego pamięci wszystkich Polaków”.
***
20 listopada w Lidzkim muzeum została otwarta wystawa poświęcona tysiącleciu powstania Litwy. Organizatorami wystawy wystąpili Konsulat Generalny Republiki Litewskiej w Grodnie oraz Stowarzyszenie Litwinów „Ruta”.
***
20 grudnia grupa dzieci, ucząca się języka ojczystego w Centrum Twórczości Dzieci i Młodzieży w Lidzie wyjechała do Białegostoku na spotkanie ze św. Mikołajem na zaproszenie zaprzyjaźnionej firmy EKOprojekt. Ale najpierw dzieci obejrzeli spektakl pt. „Kopciuszek” w Teatrze Lalek. Po którym Święty Mikołaj zaprosił na zabawę. Wszyscy zostali obdarowani prezentami i słodyczami. Oprócz tego na dzieci czekał posiłek w Mc`Donaldzie.
***
20 grudnia członkowie Legionu Marii zorganizowali dla dzieci z Domu Dziecka w Lidzie uroczystą wigilię. Legionistki przygotowały stół z białym obrusem i siankiem, na którym znalazły się tradycyjne dania wigilijne. Obecny na uczcie ksiądz pobłogosławił potrawy i opłatki, którymi podzielili się wychowankowie i goście. Członkinie Legionu opowiadały dzieciom o tradycjach z wigilią i świętami Bożego Narodzenia. Przyjście św. Mikołaja było wielką rewelacją dla dzieci, którzy oczekiwały na prezenty. Dla większości dzieci to była pierwsza wigilia w życia, a i dla organizatorek dostarczyła wielu przeżyć.
***
24 grudnia był dniem spotkania Polaków przy pomniku Adama Mickiewicza. Po raz pierwszy Polacy połamali się opłatkiem w 1989 roku. Było to spotkanie jubileuszowe, w którym uczestniczyło kilka osób, które nigdy nie opuściły żadnego łamania się opłatkiem w tym miejscu. Jak co roku zgromadzili się w tym dniu starzy i młodzi by złożyć sobie wzajemnie życzenia, by wspólnie zaśpiewać kolędę, by przekazać radość Bożego narodzenia otaczającemu środowisku i światu. Błogosławił obecnych i złożył życzenia ks. Wiktor, wikary z farnej parafii. Młodzież tradycyjnie recytowała wiersze naszego Wieszcza, przy czym wszyscy recytatorzy byli laureatami konkursów poezji Adama Mickiewicza na poziomie obwodowym i republikańskim. 
***
Pierwszy dzień Świąt Bożego Narodzenia zespół „Kresowiacy” uczcił dużym koncertem w Miejskim Domu Kultury. Wśród świątecznej scenerii oraz wierszy tematycznych brzmiały tak lubiane przez nas polskie kolędy. Razem z „Kresowiakami” wystąpił zespół skrzypcowy „Słowianeczka”. Swój blok w koncercie miała również Grażyna Komińcz, obecnie studiująca we Wrocławiu. Piosenki aktorskie i kabaretowe w jej wykonaniu potrafią zaczarować słuchaczy. Świątecznym akcentem był żłóbek z Marią i Józefem, umieszczony w centrum sceny.
***
27 grudnia delegacja w składzie zespołu „Kresowiacy”, zarządu TKPZL oraz młodzieży uczestniczyła w spotkaniu opłatkowym w Mińsku. W restauracji hotelu „Jubilejnyj” zebrało się około trzystu osób. Wśród których byli obecni przedstawiciele ambasady Rzeczypospolitej Polskiej w Mińsku, księża diecezji mińsko-mohylewskiej na czele z biskupem Antonim Dziemianko. Imprezę rozpoczął przegląd zespołów polskich, którzy wykonywali kolędy. Każdy występ był ciekawy i oryginalny, dlatego nie było w tym konkursie zwycięzców i zwyciężonych, każdy został odznaczony. „Kresowiacy” dostali nagrodę od lidzian, mieszkających w stolicy naszego kraju. Po przeglądzie nastąpił wzruszający moment błogosławieństwa i dzielenia się opłatkiem. Dalej trwała zabawa przy obfitym świątecznym poczęstunku, a przygrywał zabawie i śpiewał zespół „Kresowiacy” oraz młodzi soliści. 
***
W dniach 29-30 grudnia stało się zadość jeszcze jednej tradycji świątecznej zainicjonowanej kilka lat temu przez Towarzystwo Kultury Polskiej Ziemi Lidzkiej: odwiedziny dzieci członków organizacji przez św. Mikołaja. Z dużym entuzjazmem i wzruszeniem przyjmowano wielkiego gościa. Odświętnie ubrane rodzice, w karnawałowych strojach dzieci. Najmłodsi przygotowywali piosenki, wiersze, rysunki i nawet życzenia dla św. Mikołaja, który nie pozostawał dłużny obdarowując dzieci książkami i słodyczami. Dwóch królików, towarzyszących gościowi bawiło dzieci, tworząc prawdziwy świąteczny nastrój. Dla niektórych to było pierwsze spotkanie ze świętym i mamy nadzieję nie ostatnie.